NARODNI MUZEJ

Najstarija je muzejska ustanova u Srbiji - osnovan je 1844. Poseduje u fondovima 290.000 inventarisanih predmeta. Zbirke: praistorijska, srednjovekovna, novije srpske umetnosti, stranog slikarstva. Izdaje Zbornik Narodnog muzeja i časopise "Numizmatičar" i "Kovčežić". Organizator je velikih reprezentativnih izložbi iz zemlje i inostranstva, kao i manjih tematskih izložbi. U sastavu Narodnog muzeja su i:

• Galerija fresaka, Cara Uroša 20
• Vukov i Dositejev muzej, Gospodar Jevremova 21
• Spomen-muzej Nadežde i Rastka Petrovića, Ljube Stojanovića 25

Muzej se od 1952. nalazi u zgradi Uprave fondova sagrađenoj 1903. po projektu arhitekte Nikole Nestorovića i Andre Stevanovića. Zgrada je vremenom dograđena i prepravljena, a tokom Drugog svetskog rata pretrpela je znatna oštećena. Konzervatorsko-restauratorskim radovima 1964. vraćen joj je prvobitan izgled

U Atrijumu muzeja priređuju se koncerti kamerne muzike, predavanja i različite projekcije. Ima vlastitu prodavnicu gde se prodaju izdanja Narodnog muzeja, kopije fresaka, reprodukcije, razglednice i slajdovi.

U njemu se nalazi jedan broj praistorijskih i klasičnih arheoloških kolekcija, kolekcija vezanih za srednjovekovnu kulturu i umetnost, kolekcije slikara 8. i 20. veka, sjajna kolekcija inostranih umetničkih dela, bogato numizmatičko (domaće i inostrano) odeljenje kao i grafički odsek. Ovaj muzej je takođe poznat po svojoj stručnoj biblioteci i aktivnostima svog veoma razvijenog centra za konzervaciju i restauraciju, koji se nalazi među najvećima te vrste u svetu.

Najveća vrednost koja se čuva u Narodnom muzeju je Miroslavljevo jevanđelje - najstariji i najdragoceniji ćirilski rukopis, nastao oko 1190.

VUKOV I DOSITEJEV MUZEJ

Osnovan je 1949. Nalazi se u zgradi nekadašnje Velike škole, koju je kao Licej otvorio 1808. veliki srpski prosvetitelj i prvi srpski ministar prosvete Dositej Obradović. Muzej ima stručnu biblioteku, sa manjom čitaonicom i sastoji se iz dva dela - u prizemlju je deo posvećen Dositeju Obradoviću, a na spratu deo o životu i delu Vuka Stefanovića Karadžića.

Vukovu zaostavštinu otkupila je svojevremeno srpska država od njegove kćerke Mine Vukomanović. Ovamo su prenesene i sve Vukove lične i porodične stvari čuvane u Narodnom muzeju, kao i jedan deo arhivskog materijala iz Vukove zaostavštine pohranjene u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti - diplome, posetnice, razne zabeleške, računi i recepti.

Dositejeve lične stvari, biblioteka i rukopisi razneseni su 1813, pa je bilo teže sakupiti autentičan materijal za muzejsku postavku. U Irigu su pronađene knjige u biblioteci manastira Hopovo iz doba kada je u njemu bio Dositej. Na jednoj je i originalni Dositejev zapis o tome da je knjigu pričitao.