Makenzijeva 31, centrala: 2453-142

Dušanka Gaćeša, građanski branilac, tel/faks 3836-964
e-mail: dusanka.gacesa@beogradsg.org.rs

Zaštitnik građana je institucija pravnog sistema koja, pod nazivom ombudsman, postoji u više od sto zemalja u svetu. Ombudsman je institucija koju je prvi put uspostavio Švedski parlament 1809. sa zadatkom da nadgleda kako izvršna vlast sprovodi zakone. U prevodu sa švedskog, reč "ombudsman" znači poverenik ili punomoćnik, a prema funkciji koju obavlja, reč ombudsman znači zaštitnik ljudskih prava ili građanski pravobranilac.

Zaštitnik građana ne može da naređuje ili zabranjuje, a njegove preporuke nemaju izvršnu snagu i nisu obavezujuće. Njegov autoritet počiva na argumentaciji i mogućnosti iznošenja u javnost slučajeva kršenja prava i sloboda, autonomnosti i strogoj proceduri pri izboru.

Skupština grada postavlja Zaštitnika građana na predlog Gradonačelnika.

Poslovi Zaštitnika građana su:
- Zaštita individualnih i kolektivnih prava i interesa građana
- Kontrola rada Gradske uprave, Gradskog javnog pravobranilaštva i javnih preduzeća, ustanova i drugih organizacija koje je osnovao Grad Beograd
- Podnošenje inicijativa za izmene, dopune ili donošenje novih zakona i drugih propisa i opštih akata ako smatra da do povrede prava građana dolazi zbog nedostatka u propisima.
- Davanje mišljenja na nacrt propisa ili opšteg akta Grada kada se njime uređuju pitanja od značaja za zaštitu i unapređenje prava i interesa građana.
- Podnošenje inicijativa za pokretanje postupka pred Ustavnim sudom Republike Srbije za ocenu ustavnosti i zakonitosti zakona, drugih propisa i opštih akata kojima se uređuju pitanja koja se odnose na prava i interese građana.

Podnošenje pritužbi

Svako ko smatra da su mu aktom, radnjom ili nepostupanjem Gradske uprave, Gradskog javnog pravobranilaštva i javnih preduzeća, ustanova i drugih organizacija koje je osnovao Grad Beograd povređena prava i interesi može se pritužbom obratiti Zaštitniku građana.

Pre podnošenja pritužbe građanin je dužan da pokuša da zaštiti svoja prava u redovnom pravnom postupku, jer Zaštitnik građana neće postupati po pritužbi dok prethodno ne budu iscrpljena sva pravna sredstva, u odgovarajućem pravnom postupku. Izuzetno, Zaštitnik građana može pokrenuti postupak i pre nego što su iscrpljena sva pravna sredstva ako bi podnosiocu pritužbe bila naneta nenadoknadiva šteta ili kad Zaštitnik građana oceni da je došlo do grubog kršenja pravila etičkog ponašanja zaposlenih u Gradskoj upravi, Gradskom javnom pravobranilaštvu ili javnoj službi.

Pritužba građana mora da sadrži naziv subjekta na čiji se rad odnosi, opis povreda prava, činjenice i dokaze koji potkrepljuju pritužbu, podatke o tome koja su pravna sredstva iskorišćena, kao i ime i adresu podnosioca. Zaštitnik građana ne postupa po anonimnoj pritužbi. Pritužba se podnosi u pisanoj formi (uključujući sve oblike elektronske komunikacije) ili usmeno u zapisnik i za njeno podnošenje ne plaća se taksa niti bilo koja druga naknada. Pritužba se može podneti ako je od učinjene povrede prava građana, odnosno od poslednjeg postupanja, odnosno nepostupanja Gradske uprave, Gradskog javnog pravobranilaštva ili javne službe proteklo najviše godinu dana. Postupak pred Zaštitnikom građana je besplatan.

Nakon sprovedenog postupka po pritužbi, Zaštitnik građana daje mišljenje, koje sadrži nalaz o tome da li je, na koji način i u kojoj meri došlo do povrede prava i interesa podnosioca pritužbe, preporuku o tome šta treba preduzeti da bi se otklonila povreda, kao i rok za postupanje nadležnog subjekta. Subjekt na čiji se rad pritužba odnosi obavezan je da Zaštitniku građana, u roku koji on odredi (ne dužem od 45 dana) dostavi izveštaj o preduzetim radnjama radi izvršenja preporuke date u mišljenju, odnosno o razlozima zbog kojih nije postupio po preporuci. Ukoliko nadležan subjekt ne postupi po preporuci, Zaštitnik građana se može obratiti javnosti, kao i Skupštini grada, a može i da preporuči utvrđivanje odgovornosti nadležnog rukovodećeg radnika.