Kosmaj i Avala pod trajnom zaštitom

Avala će krajem nedelje ući u status trajne zaštite i zajedno sa već zaštićenim Kosmajem postati biser Beograda, najavio je gradski sekretar za zaštitu životne sredine Branislav Božović na današnjoj konferenciji za novinare u Starom dvoru povodom Svetskog dana brige o planinama.

Na konferenciji su predstavljeni program Gradske uprave na zaštiti planina Beograda, projekti razvijanja planinarskog sporta i rekreacije i aktivnosti Planinarskog saveza i planinarskih društava Beograda. O klimatskim promenama u svetu i kod nas govorio je Momčilo Živković, direktor Agencije za zaštitu životne sredine Republike Srbije. Konferenciji je prisustvovala i Radmila Hrustanović, pomoćnik gradonačelnika za međunarodni razvoj i saradnju.

Posle predstavljanja programa prikazan je film „Zastava grada Beograda na vrhovima planina sveta” u kom je prikazano kako je Gradska uprava u poslednjih nekoliko godina podržavala izvanredne ekspedicije beogradskih planinara.

– Planine su izuzetno važni ekosistemi, koji utiču na širu okolinu mnogo više nego što mislimo. To važi i za dve beogradske planine, Avalu i Kosmaj, koje su faktori provetravanja rečnih dolina koje se spuštaju niz Topčidersku reku i druge potoke. Srbija je brdsko-planinska zemlja i ona mora da brine o tome da temperatura raste. Gradska uprava već razmišlja o tome i stavlja pod zaštitu Kosmaj i Avalu. Elaborat je uradio Zavod za zaštitu prirode, koji je uradio i elaborate zaštite za Ratno ostrvo i druga zaštićena područja Beograda – rekao je Božović.

Prema njegovim rečima, Avala će biti izuzetno značajna za sve programe rekreacije i sporta, ali i postojećih prirodnih vrednosti. Ona je prepuna izvora, prirodnih česama, planinarskih staza, zona za rekreaciju i sport i objekata lepih za boravak. Što se Kosmaja tiče, opštine Sopot i Mladenovac su se pridružile Gradskoj upravi u brizi o njemu. Na Kosmaju su staze već uređene, postavljaju se i klupe i senici, šuma se održava čitavim područjem, a planina je okružena i divnim manastirima srednjeg veka.

Dragan Ćirić iz Sekretarijata za sport i omladinu je podsetio da grad od 2003. godine intenzivnije prati dešavanja u planinarstvu i pomaže sve projekte od interesa za grad. Od 2000. godine više od 1.000 planinara je uspelo da se popne na planinske masive iznad 3.000 metara, što je veliki uspeh planinarskih društava u okviru Planinarskog saveza Beograda. Pohodi na Elbrus, Mon Blan, Akonkagvu, Kilimandžaro, Denali, Himalaje i druge vrhove i planine realizovani su upravo pod pokroviteljstvom Gradske uprave. Grad će nastaviti da prati dešavanja u planinarstvu Beograda, ali i realizovanje brojnih programa na Avali tokom letnjeg i zimskog raspusta, kada se veliki broj đaka uz stručnjake upoznaje sa prirodom, ekologijom, orijentiringom i svim drugim što planinu čini lepom.

Planinski ekosistemi Srbije su prirodne riznice i rezerve prirodnih vrednosti, u njima se nalaze sva izvorišta domaćih reka. Avala i Kosmaj se odlikuju specifičnim biodiverzitetom, uslovile su mikroklimatske karakteristike šireg područja Beograda, pravi su šumski rasadnici i zaštitni bedemi. Ove dve planine predstavljaju i značajne prirodno-istorijske predele Srbije.

Avala je najsevernija šumadijska planina visoka 506 metara i stavljena pod zaštitu kao predeo izuzetnih odlika. Šumsku vegetaciju čine hrast medunac i kitnjak, crni jasen, sladun, cer i grab sa kostrikom, bukva, crni i beli bor. Planina ima mnoštvo lekovitog bilja, šumskog voća i jestivih gljiva. Ležišta mineralnih sirovina poznate su od davnina – najviše ima žive, olova, cinka i srebra, a na Avali se nalazi jedino ležište cinabarita u Srbiji. U njenoj blizini je 1894. godine otkriven nov mineral smaragdno zelene boje nazvan avalit. Na planini se nalaze brojni spomenici istorije srpskog naroda, među kojima se ističu spomenici Neznanom junaku, Vasi Čarapiću i ruskoj vojnoj delegaciji.

Kosmaj je visok 626 metara i takođe je stavljen pod zaštitu kao predeo izuzetnih odlika. Živi svet čini 550 vrsta biljaka, svrstanih u 298 rodova i 74 familije. Floru Kosmaja čini i veliki broj reliktnih i subendemičnih biljaka, gljiva i jestivog i lekovitog bilja. Na planini dominiraju izdanački hrast i bukva, kao i zasađene četinarske šume. Registrovane su 24 vrste gmizavaca i vodozemaca, 51 vrsta sisara, 96 vrsta ptica. Glavne kulturno-istorijske vrednosti su manastiri Pavlovac i Tresije, crkve Svetog Petra i Pavla i Svete trojice, kao i zaštićeno arheološko nalazište Kastaljan.

O Avali i Kosmaju stara se JP „Srbijašume”.